Nieuws

‘Ik was nog nooit in Meppel geweest’

Gert-Jan Johannes.  © Jeroen Oerlemans Gert-Jan Johannes. © Jeroen Oerlemans

In een half jaar manuren een toegankelijk boek schrijven over 175 jaar Boom uitgevers en de Meppeler Courant. Neerlandicus en historicus Gert-Jan Johannes (1951) draait er zijn hand niet voor om. Althans, zo lijkt het.

De wetenschapper kijkt blijmoedig de wereld in, maar geeft toe dat de deadline om het manuscript in te leveren rap naderbij komt en stress een rol begint te spelen.  ‘Dit boek moet echt op tijd af’, verzucht hij, blijkbaar zijn harde deadlines minder gebruikelijk in de universitaire wereld. 

Het is een klein wonder hoe Johannes in korte tijd zo’n enorme hoeveel informatie heeft verwerkt. En dan te bedenken dat hij voor deze opdracht nog nooit een voet op Meppeler grondgebied had gezet.

‘Boom kende ik wel, maar in Meppel was ik nog nooit geweest. Al in mijn studietijd kreeg ik met veel uitgaven van de uitgeverij Boom Amsterdam te maken. Dat er ook nog een krantenbedrijf is, een juridische uitgeverij in Den Haag en Edu’Actief in Meppel, daar had ik geen idee van.’

Desondanks kreeg hij het vertrouwen het boek over Boom te schrijven. Hij heeft talloze publicaties op zijn naam staan en Boom Amsterdam heeft verschillende van zijn boeken uitgegeven. In 2005 verscheen van zijn hand de geschiedenis van uitgeverij VNU onder de titel ‘Van Haarlem naar Manhattan’. Net toen zijn boek verscheen, werd VNU volledig opgesplitst en omgebouwd tot dataverwerkingsfabriek.

‘Ik hoop niet dat Boom hetzelfde lot te wachten staat,’ zegt Johannes, met een onderkoeld gevoel voor humor. De grote verscheidenheid binnen Boom vindt hij een van de aantrekkelijke kanten van het bedrijf. ‘Je hebt regionaal nieuws, wetenschappelijke publicaties, onderwijsmethodes en juridische handboeken. Het is een geweldige interessant en afwisselend bedrijf.’ 

Oproerig krantje

Trots is hij erop dat hij meer duidelijkheid heeft kunnen geven over het jaar dat de eerste Meppeler Courant verscheen. ‘Tot nog toe vermoedde men wel dat de Meppeler al voor 1846 bestond. Er was zelfs al een aflevering uit 1841 teruggevonden. Maar via citaten in andere kranten heb ik nu bewezen dat de Meppeler Courant al in mei 1840 een Meppeler Courant van start ging. Het was in die tijd een oproerig krantje.'

'Na een jaar korte tijd verdween de krant van het toneel en verscheen een paar jaar het Stadsnieuws. Daarna werd het weer de Meppeler Courant.’

De hoofdpersoon van het boek is de onderneming Koninklijke Boom uitgevers en ook de familie Boom komt uiteraard ter sprake, maar het is geen familiegeschiedenis.

‘Wie denkt er sappige onthullingen in tegen te komen over de handel en wandel van de verschillende, soms heel markante,  leden van de familie heeft het mis. Dan hadden ze een schrijver moeten contracteren die zijn sporen verdient bij bladen als Privé.’

Dat betekent niet dat Johannes misstanden onder de pet heeft gehouden. ‘Eerlijk gezegd ben ik ze niet tegengekomen, ik zou ze zeker hebben opgeschreven.’ Heeft hij dan echt helemaal de vrije hand gehad in wat hij opschreef? ‘Jazeker, als Universiteit van Utrecht hebben wij een reputatie hoog te houden en willen wij niet marchanderen. Er is een commissie die al mijn beweringen wetenschappelijk toetst. Al betaalt Boom, ik ben verantwoordelijk voor de inhoud .’ 

Vanuit Boom wordt wel kritisch meegekeken. Zo werd er fors gediscussieerd over de titel van het boek. De uitkomst van die discussie is ten tijde van dit interview nog niet bekend.

‘Als je de geschiedenis van een bedrijf beschrijft, weet je van tevoren dat er discussies ontstaan over zaken die er volgens de opdrachtgevers echt in moeten, maar voor een buitenstaander volledig overbodig en nauwelijks te duiden zijn. Ik houd ze dan voor dat zo’n boek vooral ook leesbaar moet zijn. Dat werkt meestal wel. Ik hoop dat het een heel toegankelijk en leesbaar boek is geworden en Froukje Holtrop is erin geslaagd talloze fraaie illustraties te verzamelen.’ 

Vliegeren

Het boek over Boom  is zijn laatste boek in dienst van de universiteit. Binnenkort gaat Johannes met pensioen. Zijn pen legt hij zeker niet neer.  Hij is vast van plan te blijven publiceren over cultuurgeschiedenis en literatuur. 
Maar eerst volgt een boek over de geschiedenis van vliegeren, een van zijn hobby’s.